🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:12:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शैख्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैख्यःशैख्यौशैख्याः
द्वितीयाशैख्यम्शैख्यौशैख्यान्
तृतीयाशैख्येनशैख्याभ्याम्शैख्यैः
चतुर्थीशैख्यायशैख्याभ्याम्शैख्येभ्यः
पञ्चमीशैख्यात् / शैख्याद्शैख्याभ्याम्शैख्येभ्यः
षष्ठीशैख्यस्यशैख्ययोःशैख्यानाम्
सप्तमीशैख्येशैख्ययोःशैख्येषु
सम्बोधनहे शैख्यहे शैख्यौहे शैख्याः

अर्थ: —
English: (cf. शैक्य) pointed, spiked, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शैख्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैख्यम्शैख्येशैख्यानि
द्वितीयाशैख्यम्शैख्येशैख्यानि
तृतीयाशैख्येनशैख्याभ्याम्शैख्यैः
चतुर्थीशैख्यायशैख्याभ्याम्शैख्येभ्यः
पञ्चमीशैख्यात् / शैख्याद्शैख्याभ्याम्शैख्येभ्यः
षष्ठीशैख्यस्यशैख्ययोःशैख्यानाम्
सप्तमीशैख्येशैख्ययोःशैख्येषु
सम्बोधनहे शैख्यहे शैख्येहे शैख्यानि

अर्थ: —
English: (cf. शैक्य) pointed, spiked, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें