🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:52:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शैत्यायन (पुंलिङ्ग)

शैत्य (ठंडक, शीतलता) + अयन (राह, पथ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैत्यायनःशैत्यायनौशैत्यायनाः
द्वितीयाशैत्यायनम्शैत्यायनौशैत्यायनान्
तृतीयाशैत्यायनेनशैत्यायनाभ्याम्शैत्यायनैः
चतुर्थीशैत्यायनायशैत्यायनाभ्याम्शैत्यायनेभ्यः
पञ्चमीशैत्यायनात् / शैत्यायनाद्शैत्यायनाभ्याम्शैत्यायनेभ्यः
षष्ठीशैत्यायनस्यशैत्यायनयोःशैत्यायनानाम्
सप्तमीशैत्यायनेशैत्यायनयोःशैत्यायनेषु
सम्बोधनहे शैत्यायनहे शैत्यायनौहे शैत्यायनाः

अर्थ: शैत्य (ठंडक, शीतलता) + अयन (राह, पथ)
English: N. of a grammarian, TPrāt.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬