🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:24:10 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शैलगुरु (पुंलिङ्ग)

पहाड़ जैसा भारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैलगुरुःशैलगुरूशैलगुरवः
द्वितीयाशैलगुरुम्शैलगुरूशैलगुरून्
तृतीयाशैलगुरुणाशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभिः
चतुर्थीशैलगुरवेशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभ्यः
पञ्चमीशैलगुरोःशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभ्यः
षष्ठीशैलगुरोःशैलगुर्वोःशैलगुरूणाम्
सप्तमीशैलगुरौशैलगुर्वोःशैलगुरुषु
सम्बोधनहे शैलगुरोहे शैलगुरूहे शैलगुरवः

अर्थ: पहाड़ जैसा भारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शैलगुरु (स्त्रीलिङ्ग)

पहाड़ जैसा भारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैलगुरुःशैलगुरूशैलगुरवः
द्वितीयाशैलगुरुम्शैलगुरूशैलगुरूः
तृतीयाशैलगुर्वाशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभिः
चतुर्थीशैलगुरवे / शैलगुर्वैशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभ्यः
पञ्चमीशैलगुरोः / शैलगुर्वाःशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभ्यः
षष्ठीशैलगुरोः / शैलगुर्वाःशैलगुर्वोःशैलगुरूणाम्
सप्तमीशैलगुरौ / शैलगुर्वाम्शैलगुर्वोःशैलगुरुषु
सम्बोधनहे शैलगुरोहे शैलगुरूहे शैलगुरवः

अर्थ: पहाड़ जैसा भारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शैलगुरु (नपुंसकलिङ्ग)

पहाड़ जैसा भारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैलगुरुशैलगुरुणीशैलगुरूणि
द्वितीयाशैलगुरुशैलगुरुणीशैलगुरूणि
तृतीयाशैलगुरुणाशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभिः
चतुर्थीशैलगुरुणेशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभ्यः
पञ्चमीशैलगुरुणःशैलगुरुभ्याम्शैलगुरुभ्यः
षष्ठीशैलगुरुणःशैलगुरुणोःशैलगुरूणाम्
सप्तमीशैलगुरुणिशैलगुरुणोःशैलगुरुषु
सम्बोधनहे शैलगुरु / हे शैलगुरोहे शैलगुरुणीहे शैलगुरूणि

अर्थ: पहाड़ जैसा भारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬