🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:41:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शैवल (पुंलिङ्ग)

एक प्रकार का जलीय पौधा, पद्मकाष्ठ, सेवार, काई, मोथा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैवलःशैवलौशैवलाः
द्वितीयाशैवलम्शैवलौशैवलान्
तृतीयाशैवलेनशैवलाभ्याम्शैवलैः
चतुर्थीशैवलायशैवलाभ्याम्शैवलेभ्यः
पञ्चमीशैवलात् / शैवलाद्शैवलाभ्याम्शैवलेभ्यः
षष्ठीशैवलस्यशैवलयोःशैवलानाम्
सप्तमीशैवलेशैवलयोःशैवलेषु
सम्बोधनहे शैवलहे शैवलौहे शैवलाः

अर्थ: एक प्रकार का जलीय पौधा, पद्मकाष्ठ, सेवार, काई, मोथा
संस्कृत: पर्याय: जलनीली, शैवाल

📚 अमरकोश में:
• सेवार (काई) (१.१०.३९) — पर्याय: जलनीली, शैवाल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शैवल (नपुंसकलिङ्ग)

एक प्रकार की सुगंधित लकड़ी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैवलम्शैवलेशैवलानि
द्वितीयाशैवलम्शैवलेशैवलानि
तृतीयाशैवलेनशैवलाभ्याम्शैवलैः
चतुर्थीशैवलायशैवलाभ्याम्शैवलेभ्यः
पञ्चमीशैवलात् / शैवलाद्शैवलाभ्याम्शैवलेभ्यः
षष्ठीशैवलस्यशैवलयोःशैवलानाम्
सप्तमीशैवलेशैवलयोःशैवलेषु
सम्बोधनहे शैवलहे शैवलेहे शैवलानि

अर्थ: एक प्रकार की सुगंधित लकड़ी
संस्कृत: पर्याय: जलनीली, शैवाल

📚 अमरकोश में:
• सेवार (काई) (१.१०.३९) — पर्याय: जलनीली, शैवाल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें