🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:51:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शोणपद्म (नपुंसकलिङ्ग)

लाल रंग का कमल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशोणपद्मम्शोणपद्मेशोणपद्मानि
द्वितीयाशोणपद्मम्शोणपद्मेशोणपद्मानि
तृतीयाशोणपद्मेनशोणपद्माभ्याम्शोणपद्मैः
चतुर्थीशोणपद्मायशोणपद्माभ्याम्शोणपद्मेभ्यः
पञ्चमीशोणपद्मात् / शोणपद्माद्शोणपद्माभ्याम्शोणपद्मेभ्यः
षष्ठीशोणपद्मस्यशोणपद्मयोःशोणपद्मानाम्
सप्तमीशोणपद्मेशोणपद्मयोःशोणपद्मेषु
सम्बोधनहे शोणपद्महे शोणपद्मेहे शोणपद्मानि

अर्थ: लाल रंग का कमल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शोणपद्म (पुंलिङ्ग)

लाल रंग का कमल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशोणपद्मःशोणपद्मौशोणपद्माः
द्वितीयाशोणपद्मम्शोणपद्मौशोणपद्मान्
तृतीयाशोणपद्मेनशोणपद्माभ्याम्शोणपद्मैः
चतुर्थीशोणपद्मायशोणपद्माभ्याम्शोणपद्मेभ्यः
पञ्चमीशोणपद्मात् / शोणपद्माद्शोणपद्माभ्याम्शोणपद्मेभ्यः
षष्ठीशोणपद्मस्यशोणपद्मयोःशोणपद्मानाम्
सप्तमीशोणपद्मेशोणपद्मयोःशोणपद्मेषु
सम्बोधनहे शोणपद्महे शोणपद्मौहे शोणपद्माः

अर्थ: लाल रंग का कमल
English: (Gīt.) or शो॑ण—पद्°मक, n. (L.) a red lotus.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬