🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:51:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शोणाश्व (पुंलिङ्ग)

शोण (लाल, गहरा लाल रंग) + अश्व (घोड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशोणाश्वःशोणाश्वौशोणाश्वाः
द्वितीयाशोणाश्वम्शोणाश्वौशोणाश्वान्
तृतीयाशोणाश्वेनशोणाश्वाभ्याम्शोणाश्वैः
चतुर्थीशोणाश्वायशोणाश्वाभ्याम्शोणाश्वेभ्यः
पञ्चमीशोणाश्वात् / शोणाश्वाद्शोणाश्वाभ्याम्शोणाश्वेभ्यः
षष्ठीशोणाश्वस्यशोणाश्वयोःशोणाश्वानाम्
सप्तमीशोणाश्वेशोणाश्वयोःशोणाश्वेषु
सम्बोधनहे शोणाश्वहे शोणाश्वौहे शोणाश्वाः

अर्थ: शोण (लाल, गहरा लाल रंग) + अश्व (घोड़ा)
English: = शोण-हय, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शोणाश्व (नपुंसकलिङ्ग)

शोण (लाल, गहरा लाल रंग) + अश्व (घोड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशोणाश्वम्शोणाश्वेशोणाश्वानि
द्वितीयाशोणाश्वम्शोणाश्वेशोणाश्वानि
तृतीयाशोणाश्वेनशोणाश्वाभ्याम्शोणाश्वैः
चतुर्थीशोणाश्वायशोणाश्वाभ्याम्शोणाश्वेभ्यः
पञ्चमीशोणाश्वात् / शोणाश्वाद्शोणाश्वाभ्याम्शोणाश्वेभ्यः
षष्ठीशोणाश्वस्यशोणाश्वयोःशोणाश्वानाम्
सप्तमीशोणाश्वेशोणाश्वयोःशोणाश्वेषु
सम्बोधनहे शोणाश्वहे शोणाश्वेहे शोणाश्वानि

अर्थ: शोण (लाल, गहरा लाल रंग) + अश्व (घोड़ा)
English: = शोण-हय, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬