🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:29:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शौण्ड (पुंलिङ्ग)

शराबी, शराब पीने का शौक़ीन, मद्यप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशौण्डःशौण्डौशौण्डाः
द्वितीयाशौण्डम्शौण्डौशौण्डान्
तृतीयाशौण्डेनशौण्डाभ्याम्शौण्डैः
चतुर्थीशौण्डायशौण्डाभ्याम्शौण्डेभ्यः
पञ्चमीशौण्डात् / शौण्डाद्शौण्डाभ्याम्शौण्डेभ्यः
षष्ठीशौण्डस्यशौण्डयोःशौण्डानाम्
सप्तमीशौण्डेशौण्डयोःशौण्डेषु
सम्बोधनहे शौण्डहे शौण्डौहे शौण्डाः

अर्थ: शराबी, शराब पीने का शौक़ीन, मद्यप
संस्कृत: पर्याय: मत्त, उत्कट, क्षीब

📚 अमरकोश में:
• मतवाला (३.१.२३) — पर्याय: मत्त, उत्कट, क्षीब

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शौण्ड (नपुंसकलिङ्ग)

शराबी, शराब पीने का शौक़ीन, मद्यप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशौण्डम्शौण्डेशौण्डानि
द्वितीयाशौण्डम्शौण्डेशौण्डानि
तृतीयाशौण्डेनशौण्डाभ्याम्शौण्डैः
चतुर्थीशौण्डायशौण्डाभ्याम्शौण्डेभ्यः
पञ्चमीशौण्डात् / शौण्डाद्शौण्डाभ्याम्शौण्डेभ्यः
षष्ठीशौण्डस्यशौण्डयोःशौण्डानाम्
सप्तमीशौण्डेशौण्डयोःशौण्डेषु
सम्बोधनहे शौण्डहे शौण्डेहे शौण्डानि

अर्थ: शराबी, शराब पीने का शौक़ीन, मद्यप
संस्कृत: पर्याय: मत्त, उत्कट, क्षीब

📚 अमरकोश में:
• मतवाला (३.१.२३) — पर्याय: मत्त, उत्कट, क्षीब

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬