🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:34:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शौवापद (पुंलिङ्ग)

शौव (कुक्कुरसंबंधी) + अपद (बिना पैर का)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशौवापदःशौवापदौशौवापदाः
द्वितीयाशौवापदम्शौवापदौशौवापदान्
तृतीयाशौवापदेनशौवापदाभ्याम्शौवापदैः
चतुर्थीशौवापदायशौवापदाभ्याम्शौवापदेभ्यः
पञ्चमीशौवापदात् / शौवापदाद्शौवापदाभ्याम्शौवापदेभ्यः
षष्ठीशौवापदस्यशौवापदयोःशौवापदानाम्
सप्तमीशौवापदेशौवापदयोःशौवापदेषु
सम्बोधनहे शौवापदहे शौवापदौहे शौवापदाः

अर्थ: शौव (कुक्कुरसंबंधी) + अपद (बिना पैर का)
English: (fr. श्वा-पद) relating to or coming from a wild beast, ferocious, savage, wild, Anarghar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शौवापद (नपुंसकलिङ्ग)

शौव (कुक्कुरसंबंधी) + अपद (आवास या स्थान का अभाव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशौवापदम्शौवापदेशौवापदानि
द्वितीयाशौवापदम्शौवापदेशौवापदानि
तृतीयाशौवापदेनशौवापदाभ्याम्शौवापदैः
चतुर्थीशौवापदायशौवापदाभ्याम्शौवापदेभ्यः
पञ्चमीशौवापदात् / शौवापदाद्शौवापदाभ्याम्शौवापदेभ्यः
षष्ठीशौवापदस्यशौवापदयोःशौवापदानाम्
सप्तमीशौवापदेशौवापदयोःशौवापदेषु
सम्बोधनहे शौवापदहे शौवापदेहे शौवापदानि

अर्थ: शौव (कुक्कुरसंबंधी) + अपद (आवास या स्थान का अभाव)
English: (fr. श्वा-पद) relating to or coming from a wild beast, ferocious, savage, wild, Anarghar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें