🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:16:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शौष्कल (पुंलिङ्ग)

मांस विक्रेता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशौष्कलःशौष्कलौशौष्कलाः
द्वितीयाशौष्कलम्शौष्कलौशौष्कलान्
तृतीयाशौष्कलेनशौष्कलाभ्याम्शौष्कलैः
चतुर्थीशौष्कलायशौष्कलाभ्याम्शौष्कलेभ्यः
पञ्चमीशौष्कलात् / शौष्कलाद्शौष्कलाभ्याम्शौष्कलेभ्यः
षष्ठीशौष्कलस्यशौष्कलयोःशौष्कलानाम्
सप्तमीशौष्कलेशौष्कलयोःशौष्कलेषु
सम्बोधनहे शौष्कलहे शौष्कलौहे शौष्कलाः

अर्थ: मांस विक्रेता
संस्कृत: पर्याय: आमिषाशिन्

📚 अमरकोश में:
• मांसाहारी (३.१.१९) — पर्याय: आमिषाशी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शौष्कल (नपुंसकलिङ्ग)

शुष्क मांस का मूल्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशौष्कलम्शौष्कलेशौष्कलानि
द्वितीयाशौष्कलम्शौष्कलेशौष्कलानि
तृतीयाशौष्कलेनशौष्कलाभ्याम्शौष्कलैः
चतुर्थीशौष्कलायशौष्कलाभ्याम्शौष्कलेभ्यः
पञ्चमीशौष्कलात् / शौष्कलाद्शौष्कलाभ्याम्शौष्कलेभ्यः
षष्ठीशौष्कलस्यशौष्कलयोःशौष्कलानाम्
सप्तमीशौष्कलेशौष्कलयोःशौष्कलेषु
सम्बोधनहे शौष्कलहे शौष्कलेहे शौष्कलानि

अर्थ: शुष्क मांस का मूल्य
संस्कृत: पर्याय: आमिषाशिन्

📚 अमरकोश में:
• मांसाहारी (३.१.१९) — पर्याय: आमिषाशी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬