🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:58:07 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्यावनाय (पुंलिङ्ग)

श्याव (कपिश, गहरा भूरे रंग का) + नाय (नेता, मार्ग दर्शक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्यावनायःश्यावनायौश्यावनायाः
द्वितीयाश्यावनायम्श्यावनायौश्यावनायान्
तृतीयाश्यावनायेनश्यावनायाभ्याम्श्यावनायैः
चतुर्थीश्यावनायायश्यावनायाभ्याम्श्यावनायेभ्यः
पञ्चमीश्यावनायात् / श्यावनायाद्श्यावनायाभ्याम्श्यावनायेभ्यः
षष्ठीश्यावनायस्यश्यावनाययोःश्यावनायानाम्
सप्तमीश्यावनायेश्यावनाययोःश्यावनायेषु
सम्बोधनहे श्यावनायहे श्यावनायौहे श्यावनायाः

अर्थ: श्याव (कपिश, गहरा भूरे रंग का) + नाय (नेता, मार्ग दर्शक)
English: N. of a man g. कुर्व्-आदि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬