🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:11:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्रमघ्न (पुंलिङ्ग)

श्रम (मेहनत, परिश्रम) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रमघ्नःश्रमघ्नौश्रमघ्नाः
द्वितीयाश्रमघ्नम्श्रमघ्नौश्रमघ्नान्
तृतीयाश्रमघ्नेनश्रमघ्नाभ्याम्श्रमघ्नैः
चतुर्थीश्रमघ्नायश्रमघ्नाभ्याम्श्रमघ्नेभ्यः
पञ्चमीश्रमघ्नात् / श्रमघ्नाद्श्रमघ्नाभ्याम्श्रमघ्नेभ्यः
षष्ठीश्रमघ्नस्यश्रमघ्नयोःश्रमघ्नानाम्
सप्तमीश्रमघ्नेश्रमघ्नयोःश्रमघ्नेषु
सम्बोधनहे श्रमघ्नहे श्रमघ्नौहे श्रमघ्नाः

अर्थ: श्रम (मेहनत, परिश्रम) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: dispelling f°, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्रमघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

श्रम (मेहनत, परिश्रम) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रमघ्नम्श्रमघ्नेश्रमघ्नानि
द्वितीयाश्रमघ्नम्श्रमघ्नेश्रमघ्नानि
तृतीयाश्रमघ्नेनश्रमघ्नाभ्याम्श्रमघ्नैः
चतुर्थीश्रमघ्नायश्रमघ्नाभ्याम्श्रमघ्नेभ्यः
पञ्चमीश्रमघ्नात् / श्रमघ्नाद्श्रमघ्नाभ्याम्श्रमघ्नेभ्यः
षष्ठीश्रमघ्नस्यश्रमघ्नयोःश्रमघ्नानाम्
सप्तमीश्रमघ्नेश्रमघ्नयोःश्रमघ्नेषु
सम्बोधनहे श्रमघ्नहे श्रमघ्नेहे श्रमघ्नानि

अर्थ: श्रम (मेहनत, परिश्रम) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: dispelling f°, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬