🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:11:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्राद्ध (पुंलिङ्ग)

निष्ठावान्, विश्वास करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्राद्धःश्राद्धौश्राद्धाः
द्वितीयाश्राद्धम्श्राद्धौश्राद्धान्
तृतीयाश्राद्धेनश्राद्धाभ्याम्श्राद्धैः
चतुर्थीश्राद्धायश्राद्धाभ्याम्श्राद्धेभ्यः
पञ्चमीश्राद्धात् / श्राद्धाद्श्राद्धाभ्याम्श्राद्धेभ्यः
षष्ठीश्राद्धस्यश्राद्धयोःश्राद्धानाम्
सप्तमीश्राद्धेश्राद्धयोःश्राद्धेषु
सम्बोधनहे श्राद्धहे श्राद्धौहे श्राद्धाः

अर्थ: निष्ठावान्, विश्वास करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्राद्ध (नपुंसकलिङ्ग)

निष्ठावान्, विश्वास करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्राद्धम्श्राद्धेश्राद्धानि
द्वितीयाश्राद्धम्श्राद्धेश्राद्धानि
तृतीयाश्राद्धेनश्राद्धाभ्याम्श्राद्धैः
चतुर्थीश्राद्धायश्राद्धाभ्याम्श्राद्धेभ्यः
पञ्चमीश्राद्धात् / श्राद्धाद्श्राद्धाभ्याम्श्राद्धेभ्यः
षष्ठीश्राद्धस्यश्राद्धयोःश्राद्धानाम्
सप्तमीश्राद्धेश्राद्धयोःश्राद्धेषु
सम्बोधनहे श्राद्धहे श्राद्धेहे श्राद्धानि

अर्थ: निष्ठावान्, विश्वास करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें