🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:54:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्रा (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप श्राम् = द्वितीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्राश्रेश्राः
द्वितीयाश्राम्श्रेश्राः
तृतीयाश्रयाश्राभ्याम्श्राभिः
चतुर्थीश्रायैश्राभ्याम्श्राभ्यः
पञ्चमीश्रायाःश्राभ्याम्श्राभ्यः
षष्ठीश्रायाःश्रयोःश्राणाम्
सप्तमीश्रायाम्श्रयोःश्रासु
सम्बोधनहे श्रेहे श्रेहे श्राः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्रा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप श्राम् = द्वितीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्राःश्रौश्राः
द्वितीयाश्राम्श्रौश्रः
तृतीयाश्राश्राभ्याम्श्राभिः
चतुर्थीश्रेश्राभ्याम्श्राभ्यः
पञ्चमीश्रःश्राभ्याम्श्राभ्यः
षष्ठीश्रःश्रोःश्राम्
सप्तमीश्रिश्रोःश्रासु
सम्बोधनहे श्राःहे श्रौहे श्राः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें