🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:39:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्रायत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रायन्श्रायन्तौश्रायन्तः
द्वितीयाश्रायन्तम्श्रायन्तौश्रायतः
तृतीयाश्रायताश्रायद्भ्याम्श्रायद्भिः
चतुर्थीश्रायतेश्रायद्भ्याम्श्रायद्भ्यः
पञ्चमीश्रायतःश्रायद्भ्याम्श्रायद्भ्यः
षष्ठीश्रायतःश्रायतोःश्रायताम्
सप्तमीश्रायतिश्रायतोःश्रायत्सु
सम्बोधनहे श्रायन्हे श्रायन्तौहे श्रायन्तः

अर्थ: —
English: having recourse to (acc.), RV. viii, 99, 3 (Nir. vi, 8).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्रायत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रायत् / श्रायद्श्रायतीश्रायन्ति
द्वितीयाश्रायत् / श्रायद्श्रायतीश्रायन्ति
तृतीयाश्रायताश्रायद्भ्याम्श्रायद्भिः
चतुर्थीश्रायतेश्रायद्भ्याम्श्रायद्भ्यः
पञ्चमीश्रायतःश्रायद्भ्याम्श्रायद्भ्यः
षष्ठीश्रायतःश्रायतोःश्रायताम्
सप्तमीश्रायतिश्रायतोःश्रायत्सु
सम्बोधनहे श्रायत् / हे श्रायद्हे श्रायतीहे श्रायन्ति

अर्थ: —
English: having recourse to (acc.), RV. viii, 99, 3 (Nir. vi, 8).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें