🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:21:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्रीघन (नपुंसकलिङ्ग)

श्री (धन, दौलत) + घन (संहत, दृढ़)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रीघनम्श्रीघनेश्रीघनानि
द्वितीयाश्रीघनम्श्रीघनेश्रीघनानि
तृतीयाश्रीघनेनश्रीघनाभ्याम्श्रीघनैः
चतुर्थीश्रीघनायश्रीघनाभ्याम्श्रीघनेभ्यः
पञ्चमीश्रीघनात् / श्रीघनाद्श्रीघनाभ्याम्श्रीघनेभ्यः
षष्ठीश्रीघनस्यश्रीघनयोःश्रीघनानाम्
सप्तमीश्रीघनेश्रीघनयोःश्रीघनेषु
सम्बोधनहे श्रीघनहे श्रीघनेहे श्रीघनानि

अर्थ: श्री (धन, दौलत) + घन (संहत, दृढ़)
संस्कृत: पर्याय: सर्वज्ञ, सुगत, बुद्ध, धर्मराज, तथागत
English: coagulated milk, sour curds, L.

📚 अमरकोश में:
• बुद्ध के और नाम (१.१.१४) — पर्याय: षडभिज्ञ, दशबल, अद्वयवादी, विनायक, मुनीन्द्र, शास्ता, मुनि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें