🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:57:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्रेणि (पुंलिङ्ग)

श्रि + णि "रेखा, शृंखला, पंक्ति"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रेणिःश्रेणीश्रेणयः
द्वितीयाश्रेणिम्श्रेणीश्रेणीन्
तृतीयाश्रेणिनाश्रेणिभ्याम्श्रेणिभिः
चतुर्थीश्रेणयेश्रेणिभ्याम्श्रेणिभ्यः
पञ्चमीश्रेणेःश्रेणिभ्याम्श्रेणिभ्यः
षष्ठीश्रेणेःश्रेण्योःश्रेणीनाम्
सप्तमीश्रेणौश्रेण्योःश्रेणिषु
सम्बोधनहे श्रेणेहे श्रेणीहे श्रेणयः

अर्थ: श्रि + णि "रेखा, शृंखला, पंक्ति"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्रेणि (स्त्रीलिङ्ग)

श्रि + णि "रेखा, शृंखला, पंक्ति"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रेणिःश्रेणीश्रेणयः
द्वितीयाश्रेणिम्श्रेणीश्रेणीः
तृतीयाश्रेण्याश्रेणिभ्याम्श्रेणिभिः
चतुर्थीश्रेणये / श्रेण्यैश्रेणिभ्याम्श्रेणिभ्यः
पञ्चमीश्रेणेः / श्रेण्याःश्रेणिभ्याम्श्रेणिभ्यः
षष्ठीश्रेणेः / श्रेण्याःश्रेण्योःश्रेणीनाम्
सप्तमीश्रेणौ / श्रेण्याम्श्रेण्योःश्रेणिषु
सम्बोधनहे श्रेणेहे श्रेणीहे श्रेणयः

अर्थ: श्रि + णि "रेखा, शृंखला, पंक्ति"
English: (L. also m.; according to, Uṇ. iv, 51, fr. √ श्रि; connected with श्रेटी above) a line, row, range, series, su

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें