🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:07:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्रोण (पुंलिङ्ग)

विकलांग, लंगड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रोणःश्रोणौश्रोणाः
द्वितीयाश्रोणम्श्रोणौश्रोणान्
तृतीयाश्रोणेनश्रोणाभ्याम्श्रोणैः
चतुर्थीश्रोणायश्रोणाभ्याम्श्रोणेभ्यः
पञ्चमीश्रोणात् / श्रोणाद्श्रोणाभ्याम्श्रोणेभ्यः
षष्ठीश्रोणस्यश्रोणयोःश्रोणानाम्
सप्तमीश्रोणेश्रोणयोःश्रोणेषु
सम्बोधनहे श्रोणहे श्रोणौहे श्रोणाः

अर्थ: विकलांग, लंगड़ा
संस्कृत: पर्याय: पङ्गु

📚 अमरकोश में:
• लँगड़ा (२.६.४८) — पर्याय: पंगु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्रोण (नपुंसकलिङ्ग)

विकलांग, लंगड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्रोणम्श्रोणेश्रोणानि
द्वितीयाश्रोणम्श्रोणेश्रोणानि
तृतीयाश्रोणेनश्रोणाभ्याम्श्रोणैः
चतुर्थीश्रोणायश्रोणाभ्याम्श्रोणेभ्यः
पञ्चमीश्रोणात् / श्रोणाद्श्रोणाभ्याम्श्रोणेभ्यः
षष्ठीश्रोणस्यश्रोणयोःश्रोणानाम्
सप्तमीश्रोणेश्रोणयोःश्रोणेषु
सम्बोधनहे श्रोणहे श्रोणेहे श्रोणानि

अर्थ: विकलांग, लंगड़ा
संस्कृत: पर्याय: पङ्गु

📚 अमरकोश में:
• लँगड़ा (२.६.४८) — पर्याय: पंगु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें