🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:45:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्लथादर (पुंलिङ्ग)

श्लथ (शिथिल, विश्रांत) + आदर (आदर, पूज्यभाव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्लथादरःश्लथादरौश्लथादराः
द्वितीयाश्लथादरम्श्लथादरौश्लथादरान्
तृतीयाश्लथादरेणश्लथादराभ्याम्श्लथादरैः
चतुर्थीश्लथादरायश्लथादराभ्याम्श्लथादरेभ्यः
पञ्चमीश्लथादरात् / श्लथादराद्श्लथादराभ्याम्श्लथादरेभ्यः
षष्ठीश्लथादरस्यश्लथादरयोःश्लथादराणाम्
सप्तमीश्लथादरेश्लथादरयोःश्लथादरेषु
सम्बोधनहे श्लथादरहे श्लथादरौहे श्लथादराः

अर्थ: श्लथ (शिथिल, विश्रांत) + आदर (आदर, पूज्यभाव)
English: having feeble or slight regard to (loc.), Prab.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्लथादर (नपुंसकलिङ्ग)

श्लथ (शिथिल, विश्रांत) + आदर (आदर, पूज्यभाव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्लथादरम्श्लथादरेश्लथादराणि
द्वितीयाश्लथादरम्श्लथादरेश्लथादराणि
तृतीयाश्लथादरेणश्लथादराभ्याम्श्लथादरैः
चतुर्थीश्लथादरायश्लथादराभ्याम्श्लथादरेभ्यः
पञ्चमीश्लथादरात् / श्लथादराद्श्लथादराभ्याम्श्लथादरेभ्यः
षष्ठीश्लथादरस्यश्लथादरयोःश्लथादराणाम्
सप्तमीश्लथादरेश्लथादरयोःश्लथादरेषु
सम्बोधनहे श्लथादरहे श्लथादरेहे श्लथादराणि

अर्थ: श्लथ (शिथिल, विश्रांत) + आदर (आदर, पूज्यभाव)
English: having feeble or slight regard to (loc.), Prab.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें