🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:45:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्लोक्य (पुंलिङ्ग)

प्रशंसनीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्लोक्यःश्लोक्यौश्लोक्याः
द्वितीयाश्लोक्यम्श्लोक्यौश्लोक्यान्
तृतीयाश्लोक्येनश्लोक्याभ्याम्श्लोक्यैः
चतुर्थीश्लोक्यायश्लोक्याभ्याम्श्लोक्येभ्यः
पञ्चमीश्लोक्यात् / श्लोक्याद्श्लोक्याभ्याम्श्लोक्येभ्यः
षष्ठीश्लोक्यस्यश्लोक्ययोःश्लोक्यानाम्
सप्तमीश्लोक्येश्लोक्ययोःश्लोक्येषु
सम्बोधनहे श्लोक्यहे श्लोक्यौहे श्लोक्याः

अर्थ: प्रशंसनीय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्लोक्य (नपुंसकलिङ्ग)

प्रशंसनीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्लोक्यम्श्लोक्येश्लोक्यानि
द्वितीयाश्लोक्यम्श्लोक्येश्लोक्यानि
तृतीयाश्लोक्येनश्लोक्याभ्याम्श्लोक्यैः
चतुर्थीश्लोक्यायश्लोक्याभ्याम्श्लोक्येभ्यः
पञ्चमीश्लोक्यात् / श्लोक्याद्श्लोक्याभ्याम्श्लोक्येभ्यः
षष्ठीश्लोक्यस्यश्लोक्ययोःश्लोक्यानाम्
सप्तमीश्लोक्येश्लोक्ययोःश्लोक्येषु
सम्बोधनहे श्लोक्यहे श्लोक्येहे श्लोक्यानि

अर्थ: प्रशंसनीय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें