🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:07:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्वपच (पुंलिङ्ग)

अतिनीच और पतित जाति का पुरुष, जातिबहिष्कृत, चांडाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्वपचःश्वपचौश्वपचाः
द्वितीयाश्वपचम्श्वपचौश्वपचान्
तृतीयाश्वपचेनश्वपचाभ्याम्श्वपचैः
चतुर्थीश्वपचायश्वपचाभ्याम्श्वपचेभ्यः
पञ्चमीश्वपचात् / श्वपचाद्श्वपचाभ्याम्श्वपचेभ्यः
षष्ठीश्वपचस्यश्वपचयोःश्वपचानाम्
सप्तमीश्वपचेश्वपचयोःश्वपचेषु
सम्बोधनहे श्वपचहे श्वपचौहे श्वपचाः

अर्थ: अतिनीच और पतित जाति का पुरुष, जातिबहिष्कृत, चांडाल
संस्कृत: पर्याय: चण्डाल, प्लव, मातङ्ग, दिवाकीर्ति, जनङ्गम

📚 अमरकोश में:
• चाण्डाल के और नाम (२.१०.२०) — पर्याय: निषाद, अन्तेवासी, चाण्डाल, पुक्कस, किरात, शबर, पुलिन्द

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें