🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:09:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संगीर्ण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंगीर्णःसंगीर्णौसंगीर्णाः
द्वितीयासंगीर्णम्संगीर्णौसंगीर्णान्
तृतीयासंगीर्णेनसंगीर्णाभ्याम्संगीर्णैः
चतुर्थीसंगीर्णायसंगीर्णाभ्याम्संगीर्णेभ्यः
पञ्चमीसंगीर्णात् / संगीर्णाद्संगीर्णाभ्याम्संगीर्णेभ्यः
षष्ठीसंगीर्णस्यसंगीर्णयोःसंगीर्णानाम्
सप्तमीसंगीर्णेसंगीर्णयोःसंगीर्णेषु
सम्बोधनहे संगीर्णहे संगीर्णौहे संगीर्णाः

अर्थ: —
English: agreed, assented to, promised, L.

📚 अमरकोश में:
• स्वीकृत के और नाम (३.१.१०८) — पर्याय: विदित, संश्रुत, समाहित, उपश्रुत, उपगत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

संगीर्ण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंगीर्णम्संगीर्णेसंगीर्णानि
द्वितीयासंगीर्णम्संगीर्णेसंगीर्णानि
तृतीयासंगीर्णेनसंगीर्णाभ्याम्संगीर्णैः
चतुर्थीसंगीर्णायसंगीर्णाभ्याम्संगीर्णेभ्यः
पञ्चमीसंगीर्णात् / संगीर्णाद्संगीर्णाभ्याम्संगीर्णेभ्यः
षष्ठीसंगीर्णस्यसंगीर्णयोःसंगीर्णानाम्
सप्तमीसंगीर्णेसंगीर्णयोःसंगीर्णेषु
सम्बोधनहे संगीर्णहे संगीर्णेहे संगीर्णानि

अर्थ: —
English: agreed, assented to, promised, L.

📚 अमरकोश में:
• स्वीकृत के और नाम (३.१.१०८) — पर्याय: विदित, संश्रुत, समाहित, उपश्रुत, उपगत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें