🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:12:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संध्याबल (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंध्याबलःसंध्याबलौसंध्याबलाः
द्वितीयासंध्याबलम्संध्याबलौसंध्याबलान्
तृतीयासंध्याबलेनसंध्याबलाभ्याम्संध्याबलैः
चतुर्थीसंध्याबलायसंध्याबलाभ्याम्संध्याबलेभ्यः
पञ्चमीसंध्याबलात् / संध्याबलाद्संध्याबलाभ्याम्संध्याबलेभ्यः
षष्ठीसंध्याबलस्यसंध्याबलयोःसंध्याबलानाम्
सप्तमीसंध्याबलेसंध्याबलयोःसंध्याबलेषु
सम्बोधनहे संध्याबलहे संध्याबलौहे संध्याबलाः

अर्थ: —
English: ‘strong during tw°’, a Rākṣasa, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬