🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:45:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संरक्षिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप संरक्षी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंरक्षीसंरक्षिणौसंरक्षिणः
द्वितीयासंरक्षिणम्संरक्षिणौसंरक्षिणः
तृतीयासंरक्षिणासंरक्षिभ्याम्संरक्षिभिः
चतुर्थीसंरक्षिणेसंरक्षिभ्याम्संरक्षिभ्यः
पञ्चमीसंरक्षिणःसंरक्षिभ्याम्संरक्षिभ्यः
षष्ठीसंरक्षिणःसंरक्षिणोःसंरक्षिणाम्
सप्तमीसंरक्षिणिसंरक्षिणोःसंरक्षिषु
सम्बोधनहे संरक्षिन्हे संरक्षिणौहे संरक्षिणः

अर्थ: —
English: one who guards, a guardian, keeper (lit. and fig.), MBh.; Hariv. (cf. सत्य-रक्षिन्).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬