🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:07:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संवीत (पुंलिङ्ग)

वस्त्रों से सज्जित, कपड़े पहने हुए

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंवीतःसंवीतौसंवीताः
द्वितीयासंवीतम्संवीतौसंवीतान्
तृतीयासंवीतेनसंवीताभ्याम्संवीतैः
चतुर्थीसंवीतायसंवीताभ्याम्संवीतेभ्यः
पञ्चमीसंवीतात् / संवीताद्संवीताभ्याम्संवीतेभ्यः
षष्ठीसंवीतस्यसंवीतयोःसंवीतानाम्
सप्तमीसंवीतेसंवीतयोःसंवीतेषु
सम्बोधनहे संवीतहे संवीतौहे संवीताः

अर्थ: वस्त्रों से सज्जित, कपड़े पहने हुए
संस्कृत: पर्याय: वेष्टित, वलयित, रुद्ध, आवृत

📚 अमरकोश में:
• घेरा/ढका हुआ (३.१.८९) — पर्याय: वेष्टित, वलयित, रुद्ध, आवृत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

संवीत (नपुंसकलिङ्ग)

वस्त्रों से सज्जित, कपड़े पहने हुए

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंवीतम्संवीतेसंवीतानि
द्वितीयासंवीतम्संवीतेसंवीतानि
तृतीयासंवीतेनसंवीताभ्याम्संवीतैः
चतुर्थीसंवीतायसंवीताभ्याम्संवीतेभ्यः
पञ्चमीसंवीतात् / संवीताद्संवीताभ्याम्संवीतेभ्यः
षष्ठीसंवीतस्यसंवीतयोःसंवीतानाम्
सप्तमीसंवीतेसंवीतयोःसंवीतेषु
सम्बोधनहे संवीतहे संवीतेहे संवीतानि

अर्थ: वस्त्रों से सज्जित, कपड़े पहने हुए
संस्कृत: पर्याय: वेष्टित, वलयित, रुद्ध, आवृत

📚 अमरकोश में:
• घेरा/ढका हुआ (३.१.८९) — पर्याय: वेष्टित, वलयित, रुद्ध, आवृत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें