🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:02:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संसद् (स्त्रीलिङ्ग)

सभा, सम्मिलन, मंडल

🔎 आपका लिखा रूप संसत् = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंसद् / संसत्संसदौसंसदः
द्वितीयासंसदम्संसदौसंसदः
तृतीयासंसदासंसद्भ्याम्संसद्भिः
चतुर्थीसंसदेसंसद्भ्याम्संसद्भ्यः
पञ्चमीसंसदःसंसद्भ्याम्संसद्भ्यः
षष्ठीसंसदःसंसदोःसंसदाम्
सप्तमीसंसदिसंसदोःसंसत्सु
सम्बोधनहे संसद् / हे संसत्हे संसदौहे संसदः

अर्थ: सभा, सम्मिलन, मंडल
संस्कृत: सभा · पर्याय: समज्या, परिषद्, गोष्ठी, सभा, समिति

📚 अमरकोश में:
• सभा (३.३.१४५) — पर्याय: सभासद्
• सभा के नाम (२.७.१७) — पर्याय: समज्या, परिषद्, गोष्ठी, सभा, समिति, आस्थानी, आस्थान, सदस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें