🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:06:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संस्थान (नपुंसकलिङ्ग)

संचय, राशि, मात्रा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंस्थानम्संस्थानेसंस्थानानि
द्वितीयासंस्थानम्संस्थानेसंस्थानानि
तृतीयासंस्थानेनसंस्थानाभ्याम्संस्थानैः
चतुर्थीसंस्थानायसंस्थानाभ्याम्संस्थानेभ्यः
पञ्चमीसंस्थानात् / संस्थानाद्संस्थानाभ्याम्संस्थानेभ्यः
षष्ठीसंस्थानस्यसंस्थानयोःसंस्थानानाम्
सप्तमीसंस्थानेसंस्थानयोःसंस्थानेषु
सम्बोधनहे संस्थानहे संस्थानेहे संस्थानानि

अर्थ: संचय, राशि, मात्रा
संस्कृत: पर्याय: शृङ्गाटक, चतुष्पथ, प्रवण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें