🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:29:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संस्थित (पुंलिङ्ग)

साथ-साथ खड़ा होने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंस्थितःसंस्थितौसंस्थिताः
द्वितीयासंस्थितम्संस्थितौसंस्थितान्
तृतीयासंस्थितेनसंस्थिताभ्याम्संस्थितैः
चतुर्थीसंस्थितायसंस्थिताभ्याम्संस्थितेभ्यः
पञ्चमीसंस्थितात् / संस्थिताद्संस्थिताभ्याम्संस्थितेभ्यः
षष्ठीसंस्थितस्यसंस्थितयोःसंस्थितानाम्
सप्तमीसंस्थितेसंस्थितयोःसंस्थितेषु
सम्बोधनहे संस्थितहे संस्थितौहे संस्थिताः

अर्थ: साथ-साथ खड़ा होने वाला
संस्कृत: पर्याय: परासु, प्राप्तपञ्चत्व, परेत, प्रेत, मृत

📚 अमरकोश में:
• मरा हुआ (२.८.११७) — पर्याय: परासु, प्राप्तपंचत्व, परेत, प्रेत, मृत, प्रमीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

संस्थित (नपुंसकलिङ्ग)

साथ-साथ खड़ा होने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंस्थितम्संस्थितेसंस्थितानि
द्वितीयासंस्थितम्संस्थितेसंस्थितानि
तृतीयासंस्थितेनसंस्थिताभ्याम्संस्थितैः
चतुर्थीसंस्थितायसंस्थिताभ्याम्संस्थितेभ्यः
पञ्चमीसंस्थितात् / संस्थिताद्संस्थिताभ्याम्संस्थितेभ्यः
षष्ठीसंस्थितस्यसंस्थितयोःसंस्थितानाम्
सप्तमीसंस्थितेसंस्थितयोःसंस्थितेषु
सम्बोधनहे संस्थितहे संस्थितेहे संस्थितानि

अर्थ: साथ-साथ खड़ा होने वाला
संस्कृत: पर्याय: परासु, प्राप्तपञ्चत्व, परेत, प्रेत, मृत

📚 अमरकोश में:
• मरा हुआ (२.८.११७) — पर्याय: परासु, प्राप्तपंचत्व, परेत, प्रेत, मृत, प्रमीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬