🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:23:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

संहति (स्त्रीलिङ्ग)

दृढ़ या घना संपर्क, घनिष्ट मेल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासंहतिःसंहतीसंहतयः
द्वितीयासंहतिम्संहतीसंहतीः
तृतीयासंहत्यासंहतिभ्याम्संहतिभिः
चतुर्थीसंहतये / संहत्यैसंहतिभ्याम्संहतिभ्यः
पञ्चमीसंहतेः / संहत्याःसंहतिभ्याम्संहतिभ्यः
षष्ठीसंहतेः / संहत्याःसंहत्योःसंहतीनाम्
सप्तमीसंहतौ / संहत्याम्संहत्योःसंहतिषु
सम्बोधनहे संहतेहे संहतीहे संहतयः

अर्थ: दृढ़ या घना संपर्क, घनिष्ट मेल
संस्कृत: पर्याय: समूह, निवह, व्यूह, सन्दोह, विसर

📚 अमरकोश में:
• समूह के और नाम (२.५.४३) — पर्याय: वृन्द, निकुरम्ब, कदम्बक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें