🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:59:47 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सकच्छप (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासकच्छपःसकच्छपौसकच्छपाः
द्वितीयासकच्छपम्सकच्छपौसकच्छपान्
तृतीयासकच्छपेनसकच्छपाभ्याम्सकच्छपैः
चतुर्थीसकच्छपायसकच्छपाभ्याम्सकच्छपेभ्यः
पञ्चमीसकच्छपात् / सकच्छपाद्सकच्छपाभ्याम्सकच्छपेभ्यः
षष्ठीसकच्छपस्यसकच्छपयोःसकच्छपानाम्
सप्तमीसकच्छपेसकच्छपयोःसकच्छपेषु
सम्बोधनहे सकच्छपहे सकच्छपौहे सकच्छपाः

अर्थ: —
English: with tortoises, Ml.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सकच्छप (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासकच्छपम्सकच्छपेसकच्छपानि
द्वितीयासकच्छपम्सकच्छपेसकच्छपानि
तृतीयासकच्छपेनसकच्छपाभ्याम्सकच्छपैः
चतुर्थीसकच्छपायसकच्छपाभ्याम्सकच्छपेभ्यः
पञ्चमीसकच्छपात् / सकच्छपाद्सकच्छपाभ्याम्सकच्छपेभ्यः
षष्ठीसकच्छपस्यसकच्छपयोःसकच्छपानाम्
सप्तमीसकच्छपेसकच्छपयोःसकच्छपेषु
सम्बोधनहे सकच्छपहे सकच्छपेहे सकच्छपानि

अर्थ: —
English: with tortoises, Ml.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें