🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:34:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सकम्प (पुंलिङ्ग)

कम्पेन, कम्पनेन सह- वा, ब.स.

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासकम्पःसकम्पौसकम्पाः
द्वितीयासकम्पम्सकम्पौसकम्पान्
तृतीयासकम्पेनसकम्पाभ्याम्सकम्पैः
चतुर्थीसकम्पायसकम्पाभ्याम्सकम्पेभ्यः
पञ्चमीसकम्पात् / सकम्पाद्सकम्पाभ्याम्सकम्पेभ्यः
षष्ठीसकम्पस्यसकम्पयोःसकम्पानाम्
सप्तमीसकम्पेसकम्पयोःसकम्पेषु
सम्बोधनहे सकम्पहे सकम्पौहे सकम्पाः

अर्थ: कम्पेन, कम्पनेन सह- वा, ब.स.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सकम्प (नपुंसकलिङ्ग)

कम्पेन, कम्पनेन सह- वा, ब.स.

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासकम्पम्सकम्पेसकम्पानि
द्वितीयासकम्पम्सकम्पेसकम्पानि
तृतीयासकम्पेनसकम्पाभ्याम्सकम्पैः
चतुर्थीसकम्पायसकम्पाभ्याम्सकम्पेभ्यः
पञ्चमीसकम्पात् / सकम्पाद्सकम्पाभ्याम्सकम्पेभ्यः
षष्ठीसकम्पस्यसकम्पयोःसकम्पानाम्
सप्तमीसकम्पेसकम्पयोःसकम्पेषु
सम्बोधनहे सकम्पहे सकम्पेहे सकम्पानि

अर्थ: कम्पेन, कम्पनेन सह- वा, ब.स.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें