🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:23:23 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सगर्भ्य (पुंलिङ्ग)

समाने गर्भे भवः यत् वा सहोदर भाई

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासगर्भ्यःसगर्भ्यौसगर्भ्याः
द्वितीयासगर्भ्यम्सगर्भ्यौसगर्भ्यान्
तृतीयासगर्भ्येणसगर्भ्याभ्याम्सगर्भ्यैः
चतुर्थीसगर्भ्यायसगर्भ्याभ्याम्सगर्भ्येभ्यः
पञ्चमीसगर्भ्यात् / सगर्भ्याद्सगर्भ्याभ्याम्सगर्भ्येभ्यः
षष्ठीसगर्भ्यस्यसगर्भ्ययोःसगर्भ्याणाम्
सप्तमीसगर्भ्येसगर्भ्ययोःसगर्भ्येषु
सम्बोधनहे सगर्भ्यहे सगर्भ्यौहे सगर्भ्याः

अर्थ: समाने गर्भे भवः यत् वा सहोदर भाई
संस्कृत: पर्याय: समानोदर्य, सोदर्य, सहज

📚 अमरकोश में:
• सगा भाई (एक माँ से जन्मा) (२.६.३४) — पर्याय: समानोदर्य, सोदर्य, सहज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें