🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:52:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सङ्गकर (पुंलिङ्ग)

सङ्ग (संगति, साहचर्य) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासङ्गकरःसङ्गकरौसङ्गकराः
द्वितीयासङ्गकरम्सङ्गकरौसङ्गकरान्
तृतीयासङ्गकरेणसङ्गकराभ्याम्सङ्गकरैः
चतुर्थीसङ्गकरायसङ्गकराभ्याम्सङ्गकरेभ्यः
पञ्चमीसङ्गकरात् / सङ्गकराद्सङ्गकराभ्याम्सङ्गकरेभ्यः
षष्ठीसङ्गकरस्यसङ्गकरयोःसङ्गकराणाम्
सप्तमीसङ्गकरेसङ्गकरयोःसङ्गकरेषु
सम्बोधनहे सङ्गकरहे सङ्गकरौहे सङ्गकराः

अर्थ: सङ्ग (संगति, साहचर्य) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)
English: causing attachment or desire, Sarvad.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सङ्गकर (नपुंसकलिङ्ग)

सङ्ग (संगति, साहचर्य) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासङ्गकरम्सङ्गकरेसङ्गकराणि
द्वितीयासङ्गकरम्सङ्गकरेसङ्गकराणि
तृतीयासङ्गकरेणसङ्गकराभ्याम्सङ्गकरैः
चतुर्थीसङ्गकरायसङ्गकराभ्याम्सङ्गकरेभ्यः
पञ्चमीसङ्गकरात् / सङ्गकराद्सङ्गकराभ्याम्सङ्गकरेभ्यः
षष्ठीसङ्गकरस्यसङ्गकरयोःसङ्गकराणाम्
सप्तमीसङ्गकरेसङ्गकरयोःसङ्गकरेषु
सम्बोधनहे सङ्गकरहे सङ्गकरेहे सङ्गकराणि

अर्थ: सङ्ग (संगति, साहचर्य) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)
English: causing attachment or desire, Sarvad.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें