🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:44:21 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सतीर्थ (पुंलिङ्ग)

सहाध्यायी, साथ अध्ययन करने वाले ब्रह्मचारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासतीर्थःसतीर्थौसतीर्थाः
द्वितीयासतीर्थम्सतीर्थौसतीर्थान्
तृतीयासतीर्थेनसतीर्थाभ्याम्सतीर्थैः
चतुर्थीसतीर्थायसतीर्थाभ्याम्सतीर्थेभ्यः
पञ्चमीसतीर्थात् / सतीर्थाद्सतीर्थाभ्याम्सतीर्थेभ्यः
षष्ठीसतीर्थस्यसतीर्थयोःसतीर्थानाम्
सप्तमीसतीर्थेसतीर्थयोःसतीर्थेषु
सम्बोधनहे सतीर्थहे सतीर्थौहे सतीर्थाः

अर्थ: सहाध्यायी, साथ अध्ययन करने वाले ब्रह्मचारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सतीर्थ (नपुंसकलिङ्ग)

सहाध्यायी, साथ अध्ययन करने वाले ब्रह्मचारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासतीर्थम्सतीर्थेसतीर्थानि
द्वितीयासतीर्थम्सतीर्थेसतीर्थानि
तृतीयासतीर्थेनसतीर्थाभ्याम्सतीर्थैः
चतुर्थीसतीर्थायसतीर्थाभ्याम्सतीर्थेभ्यः
पञ्चमीसतीर्थात् / सतीर्थाद्सतीर्थाभ्याम्सतीर्थेभ्यः
षष्ठीसतीर्थस्यसतीर्थयोःसतीर्थानाम्
सप्तमीसतीर्थेसतीर्थयोःसतीर्थेषु
सम्बोधनहे सतीर्थहे सतीर्थेहे सतीर्थानि

अर्थ: सहाध्यायी, साथ अध्ययन करने वाले ब्रह्मचारी
English: having sacred bathing-places, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें