🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:52:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सत्तर्क (पुंलिङ्ग)

सत् (वर्तमान, विद्यमान) + तर्क (कल्पना, अन्दाज)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्तर्कःसत्तर्कौसत्तर्काः
द्वितीयासत्तर्कम्सत्तर्कौसत्तर्कान्
तृतीयासत्तर्केणसत्तर्काभ्याम्सत्तर्कैः
चतुर्थीसत्तर्कायसत्तर्काभ्याम्सत्तर्केभ्यः
पञ्चमीसत्तर्कात् / सत्तर्काद्सत्तर्काभ्याम्सत्तर्केभ्यः
षष्ठीसत्तर्कस्यसत्तर्कयोःसत्तर्काणाम्
सप्तमीसत्तर्केसत्तर्कयोःसत्तर्केषु
सम्बोधनहे सत्तर्कहे सत्तर्कौहे सत्तर्काः

अर्थ: सत् (वर्तमान, विद्यमान) + तर्क (कल्पना, अन्दाज)
English: an orthodox system of philosophy (अ-सत्-त्°, BhP.), Cat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें