🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:27:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सत्ता (स्त्रीलिङ्ग)

अस्तित्व, विद्यमानता, होने का भाव

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्तासत्तेसत्ताः
द्वितीयासत्ताम्सत्तेसत्ताः
तृतीयासत्तयासत्ताभ्याम्सत्ताभिः
चतुर्थीसत्तायैसत्ताभ्याम्सत्ताभ्यः
पञ्चमीसत्तायाःसत्ताभ्याम्सत्ताभ्यः
षष्ठीसत्तायाःसत्तयोःसत्तानाम्
सप्तमीसत्तायाम्सत्तयोःसत्तासु
सम्बोधनहे सत्तेहे सत्तेहे सत्ताः

अर्थ: अस्तित्व, विद्यमानता, होने का भाव

📚 अमरकोश में:
• भाव (३.३.२१८) — पर्याय: स्वभाव, अभिप्राय, चेष्टा, आत्मा, जन्म

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें