🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:41:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सत्यघ्न (पुंलिङ्ग)

सत्य (सच्चा, वास्तविक) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्यघ्नःसत्यघ्नौसत्यघ्नाः
द्वितीयासत्यघ्नम्सत्यघ्नौसत्यघ्नान्
तृतीयासत्यघ्नेनसत्यघ्नाभ्याम्सत्यघ्नैः
चतुर्थीसत्यघ्नायसत्यघ्नाभ्याम्सत्यघ्नेभ्यः
पञ्चमीसत्यघ्नात् / सत्यघ्नाद्सत्यघ्नाभ्याम्सत्यघ्नेभ्यः
षष्ठीसत्यघ्नस्यसत्यघ्नयोःसत्यघ्नानाम्
सप्तमीसत्यघ्नेसत्यघ्नयोःसत्यघ्नेषु
सम्बोधनहे सत्यघ्नहे सत्यघ्नौहे सत्यघ्नाः

अर्थ: सत्य (सच्चा, वास्तविक) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: breaking one's word, Pañcar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सत्यघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

सत्य (सच्चा, वास्तविक) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्यघ्नम्सत्यघ्नेसत्यघ्नानि
द्वितीयासत्यघ्नम्सत्यघ्नेसत्यघ्नानि
तृतीयासत्यघ्नेनसत्यघ्नाभ्याम्सत्यघ्नैः
चतुर्थीसत्यघ्नायसत्यघ्नाभ्याम्सत्यघ्नेभ्यः
पञ्चमीसत्यघ्नात् / सत्यघ्नाद्सत्यघ्नाभ्याम्सत्यघ्नेभ्यः
षष्ठीसत्यघ्नस्यसत्यघ्नयोःसत्यघ्नानाम्
सप्तमीसत्यघ्नेसत्यघ्नयोःसत्यघ्नेषु
सम्बोधनहे सत्यघ्नहे सत्यघ्नेहे सत्यघ्नानि

अर्थ: सत्य (सच्चा, वास्तविक) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: breaking one's word, Pañcar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें