🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:53:50 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सत्यापन (नपुंसकलिङ्ग)

सत्यभाषण करना, सत्य का पालन करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्यापनम्सत्यापनेसत्यापनानि
द्वितीयासत्यापनम्सत्यापनेसत्यापनानि
तृतीयासत्यापनेनसत्यापनाभ्याम्सत्यापनैः
चतुर्थीसत्यापनायसत्यापनाभ्याम्सत्यापनेभ्यः
पञ्चमीसत्यापनात् / सत्यापनाद्सत्यापनाभ्याम्सत्यापनेभ्यः
षष्ठीसत्यापनस्यसत्यापनयोःसत्यापनानाम्
सप्तमीसत्यापनेसत्यापनयोःसत्यापनेषु
सम्बोधनहे सत्यापनहे सत्यापनेहे सत्यापनानि

अर्थ: सत्यभाषण करना, सत्य का पालन करना
संस्कृत: पर्याय: सत्यङ्कार, सत्याकृति

📚 अमरकोश में:
• बयाना (सौदा पक्का करने की अग्रिम राशि) (२.९.८३) — पर्याय: सत्यंकार, सत्याकृति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें