🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:36:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सत्योद्य (पुंलिङ्ग)

सत्यभाषी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्योद्यःसत्योद्यौसत्योद्याः
द्वितीयासत्योद्यम्सत्योद्यौसत्योद्यान्
तृतीयासत्योद्येनसत्योद्याभ्याम्सत्योद्यैः
चतुर्थीसत्योद्यायसत्योद्याभ्याम्सत्योद्येभ्यः
पञ्चमीसत्योद्यात् / सत्योद्याद्सत्योद्याभ्याम्सत्योद्येभ्यः
षष्ठीसत्योद्यस्यसत्योद्ययोःसत्योद्यानाम्
सप्तमीसत्योद्येसत्योद्ययोःसत्योद्येषु
सम्बोधनहे सत्योद्यहे सत्योद्यौहे सत्योद्याः

अर्थ: सत्यभाषी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सत्योद्य (नपुंसकलिङ्ग)

सत्यभाषी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्योद्यम्सत्योद्येसत्योद्यानि
द्वितीयासत्योद्यम्सत्योद्येसत्योद्यानि
तृतीयासत्योद्येनसत्योद्याभ्याम्सत्योद्यैः
चतुर्थीसत्योद्यायसत्योद्याभ्याम्सत्योद्येभ्यः
पञ्चमीसत्योद्यात् / सत्योद्याद्सत्योद्याभ्याम्सत्योद्येभ्यः
षष्ठीसत्योद्यस्यसत्योद्ययोःसत्योद्यानाम्
सप्तमीसत्योद्येसत्योद्ययोःसत्योद्येषु
सम्बोधनहे सत्योद्यहे सत्योद्येहे सत्योद्यानि

अर्थ: सत्यभाषी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬