🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:51:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सत्रप (पुंलिङ्ग)

लज्जाशील, विनयी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्रपःसत्रपौसत्रपाः
द्वितीयासत्रपम्सत्रपौसत्रपान्
तृतीयासत्रपेणसत्रपाभ्याम्सत्रपैः
चतुर्थीसत्रपायसत्रपाभ्याम्सत्रपेभ्यः
पञ्चमीसत्रपात् / सत्रपाद्सत्रपाभ्याम्सत्रपेभ्यः
षष्ठीसत्रपस्यसत्रपयोःसत्रपाणाम्
सप्तमीसत्रपेसत्रपयोःसत्रपेषु
सम्बोधनहे सत्रपहे सत्रपौहे सत्रपाः

अर्थ: लज्जाशील, विनयी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सत्रप (नपुंसकलिङ्ग)

लज्जाशील, विनयी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासत्रपम्सत्रपेसत्रपाणि
द्वितीयासत्रपम्सत्रपेसत्रपाणि
तृतीयासत्रपेणसत्रपाभ्याम्सत्रपैः
चतुर्थीसत्रपायसत्रपाभ्याम्सत्रपेभ्यः
पञ्चमीसत्रपात् / सत्रपाद्सत्रपाभ्याम्सत्रपेभ्यः
षष्ठीसत्रपस्यसत्रपयोःसत्रपाणाम्
सप्तमीसत्रपेसत्रपयोःसत्रपेषु
सम्बोधनहे सत्रपहे सत्रपेहे सत्रपाणि

अर्थ: लज्जाशील, विनयी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें