🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:01:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सद्धर्म (पुंलिङ्ग)

वास्तविक कर्तव्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासद्धर्मःसद्धर्मौसद्धर्माः
द्वितीयासद्धर्मम्सद्धर्मौसद्धर्मान्
तृतीयासद्धर्मेणसद्धर्माभ्याम्सद्धर्मैः
चतुर्थीसद्धर्मायसद्धर्माभ्याम्सद्धर्मेभ्यः
पञ्चमीसद्धर्मात् / सद्धर्माद्सद्धर्माभ्याम्सद्धर्मेभ्यः
षष्ठीसद्धर्मस्यसद्धर्मयोःसद्धर्माणाम्
सप्तमीसद्धर्मेसद्धर्मयोःसद्धर्मेषु
सम्बोधनहे सद्धर्महे सद्धर्मौहे सद्धर्माः

अर्थ: वास्तविक कर्तव्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬