🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:53:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सद्भाग्य (नपुंसकलिङ्ग)

सद् (सभा) + भाग्य (किस्मत, प्रारब्ध)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासद्भाग्यम्सद्भाग्येसद्भाग्यानि
द्वितीयासद्भाग्यम्सद्भाग्येसद्भाग्यानि
तृतीयासद्भाग्येनसद्भाग्याभ्याम्सद्भाग्यैः
चतुर्थीसद्भाग्यायसद्भाग्याभ्याम्सद्भाग्येभ्यः
पञ्चमीसद्भाग्यात् / सद्भाग्याद्सद्भाग्याभ्याम्सद्भाग्येभ्यः
षष्ठीसद्भाग्यस्यसद्भाग्ययोःसद्भाग्यानाम्
सप्तमीसद्भाग्येसद्भाग्ययोःसद्भाग्येषु
सम्बोधनहे सद्भाग्यहे सद्भाग्येहे सद्भाग्यानि

अर्थ: सद् (सभा) + भाग्य (किस्मत, प्रारब्ध)
English: good fortune, felicity, Pañcar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬