🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:13:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सद्यस्क (पुंलिङ्ग)

नूतन, अभिनव

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासद्यस्कःसद्यस्कौसद्यस्काः
द्वितीयासद्यस्कम्सद्यस्कौसद्यस्कान्
तृतीयासद्यस्केनसद्यस्काभ्याम्सद्यस्कैः
चतुर्थीसद्यस्कायसद्यस्काभ्याम्सद्यस्केभ्यः
पञ्चमीसद्यस्कात् / सद्यस्काद्सद्यस्काभ्याम्सद्यस्केभ्यः
षष्ठीसद्यस्कस्यसद्यस्कयोःसद्यस्कानाम्
सप्तमीसद्यस्केसद्यस्कयोःसद्यस्केषु
सम्बोधनहे सद्यस्कहे सद्यस्कौहे सद्यस्काः

अर्थ: नूतन, अभिनव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सद्यस्क (नपुंसकलिङ्ग)

नूतन, अभिनव

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासद्यस्कम्सद्यस्केसद्यस्कानि
द्वितीयासद्यस्कम्सद्यस्केसद्यस्कानि
तृतीयासद्यस्केनसद्यस्काभ्याम्सद्यस्कैः
चतुर्थीसद्यस्कायसद्यस्काभ्याम्सद्यस्केभ्यः
पञ्चमीसद्यस्कात् / सद्यस्काद्सद्यस्काभ्याम्सद्यस्केभ्यः
षष्ठीसद्यस्कस्यसद्यस्कयोःसद्यस्कानाम्
सप्तमीसद्यस्केसद्यस्कयोःसद्यस्केषु
सम्बोधनहे सद्यस्कहे सद्यस्केहे सद्यस्कानि

अर्थ: नूतन, अभिनव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें