🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:58:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सनीस्रस (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासनीस्रसःसनीस्रसौसनीस्रसाः
द्वितीयासनीस्रसम्सनीस्रसौसनीस्रसान्
तृतीयासनीस्रसेनसनीस्रसाभ्याम्सनीस्रसैः
चतुर्थीसनीस्रसायसनीस्रसाभ्याम्सनीस्रसेभ्यः
पञ्चमीसनीस्रसात् / सनीस्रसाद्सनीस्रसाभ्याम्सनीस्रसेभ्यः
षष्ठीसनीस्रसस्यसनीस्रसयोःसनीस्रसानाम्
सप्तमीसनीस्रसेसनीस्रसयोःसनीस्रसेषु
सम्बोधनहे सनीस्रसहे सनीस्रसौहे सनीस्रसाः

अर्थ: —
English: = सनिस्रस, Pāṇ. iv, 2, 74, Vārtt. 1, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सनीस्रस (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासनीस्रसम्सनीस्रसेसनीस्रसानि
द्वितीयासनीस्रसम्सनीस्रसेसनीस्रसानि
तृतीयासनीस्रसेनसनीस्रसाभ्याम्सनीस्रसैः
चतुर्थीसनीस्रसायसनीस्रसाभ्याम्सनीस्रसेभ्यः
पञ्चमीसनीस्रसात् / सनीस्रसाद्सनीस्रसाभ्याम्सनीस्रसेभ्यः
षष्ठीसनीस्रसस्यसनीस्रसयोःसनीस्रसानाम्
सप्तमीसनीस्रसेसनीस्रसयोःसनीस्रसेषु
सम्बोधनहे सनीस्रसहे सनीस्रसेहे सनीस्रसानि

अर्थ: —
English: = सनिस्रस, Pāṇ. iv, 2, 74, Vārtt. 1, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬