🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:10:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सपरिव्यय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासपरिव्ययःसपरिव्ययौसपरिव्ययाः
द्वितीयासपरिव्ययम्सपरिव्ययौसपरिव्ययान्
तृतीयासपरिव्ययेणसपरिव्ययाभ्याम्सपरिव्ययैः
चतुर्थीसपरिव्ययायसपरिव्ययाभ्याम्सपरिव्ययेभ्यः
पञ्चमीसपरिव्ययात् / सपरिव्ययाद्सपरिव्ययाभ्याम्सपरिव्ययेभ्यः
षष्ठीसपरिव्ययस्यसपरिव्यययोःसपरिव्ययाणाम्
सप्तमीसपरिव्ययेसपरिव्यययोःसपरिव्ययेषु
सम्बोधनहे सपरिव्ययहे सपरिव्ययौहे सपरिव्ययाः

अर्थ: —
English: (food prepared) with condiments, Mn. vii, 127.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सपरिव्यय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासपरिव्ययम्सपरिव्ययेसपरिव्ययाणि
द्वितीयासपरिव्ययम्सपरिव्ययेसपरिव्ययाणि
तृतीयासपरिव्ययेणसपरिव्ययाभ्याम्सपरिव्ययैः
चतुर्थीसपरिव्ययायसपरिव्ययाभ्याम्सपरिव्ययेभ्यः
पञ्चमीसपरिव्ययात् / सपरिव्ययाद्सपरिव्ययाभ्याम्सपरिव्ययेभ्यः
षष्ठीसपरिव्ययस्यसपरिव्यययोःसपरिव्ययाणाम्
सप्तमीसपरिव्ययेसपरिव्यययोःसपरिव्ययेषु
सम्बोधनहे सपरिव्ययहे सपरिव्ययेहे सपरिव्ययाणि

अर्थ: —
English: (food prepared) with condiments, Mn. vii, 127.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬