🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:13:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सपर्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासपर्युःसपर्यूसपर्यवः
द्वितीयासपर्युम्सपर्यूसपर्यून्
तृतीयासपर्युणासपर्युभ्याम्सपर्युभिः
चतुर्थीसपर्यवेसपर्युभ्याम्सपर्युभ्यः
पञ्चमीसपर्योःसपर्युभ्याम्सपर्युभ्यः
षष्ठीसपर्योःसपर्य्वोःसपर्यूणाम्
सप्तमीसपर्यौसपर्य्वोःसपर्युषु
सम्बोधनहे सपर्योहे सपर्यूहे सपर्यवः

अर्थ: —
English: serving, honouring, devoted, faithful, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सपर्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासपर्युसपर्युणीसपर्यूणि
द्वितीयासपर्युसपर्युणीसपर्यूणि
तृतीयासपर्युणासपर्युभ्याम्सपर्युभिः
चतुर्थीसपर्युणे / सपर्यवेसपर्युभ्याम्सपर्युभ्यः
पञ्चमीसपर्युणः / सपर्योःसपर्युभ्याम्सपर्युभ्यः
षष्ठीसपर्युणः / सपर्योःसपर्युणोः / सपर्य्वोःसपर्यूणाम्
सप्तमीसपर्युणि / सपर्यौसपर्युणोः / सपर्य्वोःसपर्युषु
सम्बोधनहे सपर्यु / हे सपर्योहे सपर्युणीहे सपर्यूणि

अर्थ: —
English: serving, honouring, devoted, faithful, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें