🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:22:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सपर्वत (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासपर्वतःसपर्वतौसपर्वताः
द्वितीयासपर्वतम्सपर्वतौसपर्वतान्
तृतीयासपर्वतेनसपर्वताभ्याम्सपर्वतैः
चतुर्थीसपर्वतायसपर्वताभ्याम्सपर्वतेभ्यः
पञ्चमीसपर्वतात् / सपर्वताद्सपर्वताभ्याम्सपर्वतेभ्यः
षष्ठीसपर्वतस्यसपर्वतयोःसपर्वतानाम्
सप्तमीसपर्वतेसपर्वतयोःसपर्वतेषु
सम्बोधनहे सपर्वतहे सपर्वतौहे सपर्वताः

अर्थ: —
English: together with mountains

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सपर्वत (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासपर्वतम्सपर्वतेसपर्वतानि
द्वितीयासपर्वतम्सपर्वतेसपर्वतानि
तृतीयासपर्वतेनसपर्वताभ्याम्सपर्वतैः
चतुर्थीसपर्वतायसपर्वताभ्याम्सपर्वतेभ्यः
पञ्चमीसपर्वतात् / सपर्वताद्सपर्वताभ्याम्सपर्वतेभ्यः
षष्ठीसपर्वतस्यसपर्वतयोःसपर्वतानाम्
सप्तमीसपर्वतेसपर्वतयोःसपर्वतेषु
सम्बोधनहे सपर्वतहे सपर्वतेहे सपर्वतानि

अर्थ: —
English: together with mountains

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें