🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:28:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सप्तगु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासप्तगुःसप्तगूसप्तगवः
द्वितीयासप्तगुम्सप्तगूसप्तगून्
तृतीयासप्तगुनासप्तगुभ्याम्सप्तगुभिः
चतुर्थीसप्तगवेसप्तगुभ्याम्सप्तगुभ्यः
पञ्चमीसप्तगोःसप्तगुभ्याम्सप्तगुभ्यः
षष्ठीसप्तगोःसप्तग्वोःसप्तगूनाम्
सप्तमीसप्तगौसप्तग्वोःसप्तगुषु
सम्बोधनहे सप्तगोहे सप्तगूहे सप्तगवः

अर्थ: —
English: (°त॑-) possessing 7 oxen or cows, driving 7 oxen

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सप्तगु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासप्तगुसप्तगुनीसप्तगूनि
द्वितीयासप्तगुसप्तगुनीसप्तगूनि
तृतीयासप्तगुनासप्तगुभ्याम्सप्तगुभिः
चतुर्थीसप्तगुनेसप्तगुभ्याम्सप्तगुभ्यः
पञ्चमीसप्तगुनःसप्तगुभ्याम्सप्तगुभ्यः
षष्ठीसप्तगुनःसप्तगुनोःसप्तगूनाम्
सप्तमीसप्तगुनिसप्तगुनोःसप्तगुषु
सम्बोधनहे सप्तगु / हे सप्तगोहे सप्तगुनीहे सप्तगूनि

अर्थ: —
English: (°त॑-) possessing 7 oxen or cows, driving 7 oxen

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें