🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:37:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सप्तम (पुंलिङ्ग)

मट्" सातवां

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासप्तमःसप्तमौसप्तमाः
द्वितीयासप्तमम्सप्तमौसप्तमान्
तृतीयासप्तमेनसप्तमाभ्याम्सप्तमैः
चतुर्थीसप्तमायसप्तमाभ्याम्सप्तमेभ्यः
पञ्चमीसप्तमात् / सप्तमाद्सप्तमाभ्याम्सप्तमेभ्यः
षष्ठीसप्तमस्यसप्तमयोःसप्तमानाम्
सप्तमीसप्तमेसप्तमयोःसप्तमेषु
सम्बोधनहे सप्तमहे सप्तमौहे सप्तमाः

अर्थ: मट्" सातवां

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सप्तम (नपुंसकलिङ्ग)

मट्" सातवां

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासप्तमत् / सप्तमद्सप्तमेसप्तमानि
द्वितीयासप्तमत् / सप्तमद्सप्तमेसप्तमानि
तृतीयासप्तमेनसप्तमाभ्याम्सप्तमैः
चतुर्थीसप्तमस्मैसप्तमाभ्याम्सप्तमेभ्यः
पञ्चमीसप्तमस्मात् / सप्तमस्माद्सप्तमाभ्याम्सप्तमेभ्यः
षष्ठीसप्तमस्यसप्तमयोःसप्तमेषाम्
सप्तमीसप्तमस्मिन्सप्तमयोःसप्तमेषु
सम्बोधनहे सप्तमत् / हे सप्तमद्हे सप्तमेहे सप्तमानि

अर्थ: मट्" सातवां

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें