🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:40:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सबाष्प (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासबाष्पःसबाष्पौसबाष्पाः
द्वितीयासबाष्पम्सबाष्पौसबाष्पान्
तृतीयासबाष्पेणसबाष्पाभ्याम्सबाष्पैः
चतुर्थीसबाष्पायसबाष्पाभ्याम्सबाष्पेभ्यः
पञ्चमीसबाष्पात् / सबाष्पाद्सबाष्पाभ्याम्सबाष्पेभ्यः
षष्ठीसबाष्पस्यसबाष्पयोःसबाष्पाणाम्
सप्तमीसबाष्पेसबाष्पयोःसबाष्पेषु
सम्बोधनहे सबाष्पहे सबाष्पौहे सबाष्पाः

अर्थ: —
English: tearful, weeping (अम् ind.), Hariv.; Kāv.; Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सबाष्प (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासबाष्पम्सबाष्पेसबाष्पाणि
द्वितीयासबाष्पम्सबाष्पेसबाष्पाणि
तृतीयासबाष्पेणसबाष्पाभ्याम्सबाष्पैः
चतुर्थीसबाष्पायसबाष्पाभ्याम्सबाष्पेभ्यः
पञ्चमीसबाष्पात् / सबाष्पाद्सबाष्पाभ्याम्सबाष्पेभ्यः
षष्ठीसबाष्पस्यसबाष्पयोःसबाष्पाणाम्
सप्तमीसबाष्पेसबाष्पयोःसबाष्पेषु
सम्बोधनहे सबाष्पहे सबाष्पेहे सबाष्पाणि

अर्थ: —
English: tearful, weeping (अम् ind.), Hariv.; Kāv.; Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें