🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:38:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समर्थतर (पुंलिङ्ग)

समर्थ (सक्षम, अभ्यनुज्ञात) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमर्थतरःसमर्थतरौसमर्थतराः
द्वितीयासमर्थतरम्समर्थतरौसमर्थतरान्
तृतीयासमर्थतरेणसमर्थतराभ्याम्समर्थतरैः
चतुर्थीसमर्थतरायसमर्थतराभ्याम्समर्थतरेभ्यः
पञ्चमीसमर्थतरात् / समर्थतराद्समर्थतराभ्याम्समर्थतरेभ्यः
षष्ठीसमर्थतरस्यसमर्थतरयोःसमर्थतराणाम्
सप्तमीसमर्थतरेसमर्थतरयोःसमर्थतरेषु
सम्बोधनहे समर्थतरहे समर्थतरौहे समर्थतराः

अर्थ: समर्थ (सक्षम, अभ्यनुज्ञात) + तर (पार जाना, पार करना)
English: more (or most) competent, capable &c., Pañcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

समर्थतर (नपुंसकलिङ्ग)

समर्थ (सक्षम, अभ्यनुज्ञात) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमर्थतरम्समर्थतरेसमर्थतराणि
द्वितीयासमर्थतरम्समर्थतरेसमर्थतराणि
तृतीयासमर्थतरेणसमर्थतराभ्याम्समर्थतरैः
चतुर्थीसमर्थतरायसमर्थतराभ्याम्समर्थतरेभ्यः
पञ्चमीसमर्थतरात् / समर्थतराद्समर्थतराभ्याम्समर्थतरेभ्यः
षष्ठीसमर्थतरस्यसमर्थतरयोःसमर्थतराणाम्
सप्तमीसमर्थतरेसमर्थतरयोःसमर्थतरेषु
सम्बोधनहे समर्थतरहे समर्थतरेहे समर्थतराणि

अर्थ: समर्थ (सक्षम, अभ्यनुज्ञात) + तर (पार जाना, पार करना)
English: more (or most) competent, capable &c., Pañcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें